Delen     Populaire blogs     Volgende blog Ľ
Blog maken     Inloggen
_
_
GOOILAND
Geschiedenis van Gooiland van 900 tot 2007
_
Home__Weblog__Prikbord__Fotoblog__Videoblog__Foto's__Links__Gastenboek__Vrienden__Zoeken__Tip__Login
_

Welkom op mijn Weblog


http://gooiland.vijftigplusser.nl/?page=article&warticle_id=44460



Mijn Profiel

gooilander
Ik ben nu offline

• Mijn profiel
• Privť bericht sturen
• Als vriend toevoegen

Toevoegen als weblog vriend






Zoeken in Google
_



CategorieŽn Overzicht




Laatste Weblog artikelen




Fotoboeken


FAMILIE (1)
_
FAMILIE (2)
_

FAMILIE (1)
_
ERFGOOIERS (89)
_






Weblog Vrienden


Nog geen weblog vrienden toegevoegd.



Gastenboek berichten

David Hughes
20 oktober 2017 07:22
_
Heb je dringende leningen nodig om je financiële problemen op te lossen? Indien geïnteresseerd; neem dan contact met ons op via; E-mail: Paydayloans@li ve.com Telefoon: (512) 850-4970

Lieneke Opmeer
08 juni 2017 10:00
_
Deze pagina kwam tegen toen ik op zoek was naar de familie Majoor en met name Machiel Janszoon Majoor uit Laren. Hij is mijn overgrootvader, zijn dochter Engelina is mijn oma. Ik ben ook vernoemd naar haar. Verder ben ik heel erg benieuwd of er meer informatie over mijn overgrootvader bekend is. lienekeopmeer@ hotmail.com

Hans Klinkenberg
25 maart 2016 20:58
_
Joaox@live.nl




Watskeburt Op 50plusser.nl

Door hehety om 16:34
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door Marianne om 16:33
_
Nieuwe Weblog reactie geplaatst

Door GerardS om 16:33
_
Nieuwe Weblog reactie geplaatst

Door Eenzamefietser75 om 16:32
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door Marianne om 16:31
_
Nieuwe Weblog reactie geplaatst

Door nenne13 om 16:31
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door grejo om 16:29
_
Nieuwe Hoofdfoto geplaatst

Door grejo om 16:27
_
Grejo Online





_

Andere artikelen



TOPONIEMEN IN DE BLARICUMMER ENG


Luchtfoto 1952. Omgeving Torenlaan Blaricum.

ONTGINNING ENG.

Vanaf de vroegste middeleeuwen konden Gooise boeren van de Landsvrouwe van Goyland, de abdis van Elten, stukken heide kopen. Hiervoor betaalden zij een jaarlijkse copetyns, de zogenaamde koptiende. Een dergelijk blok heide, wynne of gewanne genaamd, werd toegewezen aan een groep boeren. Zij verdeelden de wynne in stroken, zodat elk zijn eigen akker kon ontginnen, waarover hij koptiende betaalde. (a) Deze 'grondbelasting' werd jaarlijks, samen met de naam van de grondeigenaar, opgetekend in de belastingkohieren, de koptienden­boeken. Deze boeken zijn vanaf ca. 1500 bewaard gebleven. Soms werd iemand van het ontginnen uitgesloten. Bij doodslag of dood door schuld verloor men het recht 'om de veltslag te mogen doen'. (b) Blaricumse boeren ontgonnen aldus de onvruchtbare zandgronden rond het dorp. Als bemesting dienden heideplaggen vermengd met koe- of schapenmest. Dit mengsel werd op de geploegde akker gestrooid en niet ondergeploegd, zoals bij andere grondsoorten. Men poogde zo het verstuiven van het zand tegen te gaan. (c)

Vanuit de dorpskom breidden de Enggronden zich uit. In oostelijke richting kon men niet verder gaan dan de Bouwvenen, die waren ontstaan door de Eemnesser veenontginning. (d) In het noorden stuitte men op de Meent, het gemeenschappelijk weidegebied. De grootste uitbreiding van de landbouwgrond vond in westelijke richting plaats op de heide. De ontgonnen akkers vormden een lappendeken. Door vererving versnipperden deze percelen vaak nog meer. Begrenzing door middel van sloten bestond niet op de hooggelegen Eng. Houtwallen en hoofdzakelijk scheistenen bakenden ieders bezit af. Soms trachtte iemand door het verplaatsen van de stenen of 'aanploegen' zijn perceel te vergroten ten koste van de belendende buren. Werd dit ontdekt en niet ongedaan gemaakt, dan leidde dit tot een proces voor het Schepenengerecht van Blaricum. (e)


GEBRUIK TOPONIEMEN.

Bij het ontbreken van andere aanduidingen dan de belendingen maakte men,

voor de ligging, gebruik van een toponiem. Die bestond uit de naam van

een weg of 'berg' waaraan een perceel lag, of uit een veldnaam. Zo'n

veldnaam kon gelden voor een gebied bestaande uit meerdere kavels, maar

kon ook betrekking hebben op een enkel akkertje. Uitgebreide middeleeuwse

bronnen met deze namen ontbreken in Blaricum. De grootste verzameling

toponiemen werd opgetekend in de achttiende eeuwse verpondingskohieren.

Bewaard gebleven zijn de delen van 1732 tot 1806 uit het rechtsgebied van

Blaricum. (f) De daarin voorkomende, meer dan 220, namen duiken ook

regelmatig op in schepenakten. Deze hebben hoofdzakelijk betrekking op

verkoop, vererving of borgstelling van bouwland. Weiland op de Meent werd

zelden in akten genoemd. In en om Blaricum lagen ook enclaves die onder

de jurisdictie van een andere Gooise gemeente vielen. Toponiemen daaruit

werden in het belastingboek van die gemeente ingeschreven onder een apart

hoofdstuk met de titel 'Blaricum'. (g)

Het is moeilijk op basis van de achttiende eeuwse geschreven bronnen de

ligging van een met naam genoemde akker te bepalen. Met de komst van het

kadaster in 1832 verviel de noodzaak om veldnamen in akten te gebruiken.

Toch bleef men, tot diep in de negentiende eeuw, er in akten gebruik van

maken naast het kadasternummer. Een onderzoekje in vijf notariële akten

leverde de exacte ligging op van 68 benoemde percelen. Uiteraard bleef bij

onderling verkeer tussen boeren het gebruik van veldnamen levend, zoals

bij verpachtingen. Door schaalvergroting van de landbouw en vooral door

de woningbouw, verdwenen met de keuterboeren ook de meeste toponiemen.

TOPONIEMEN ONDERZOEK.

Wijlen de heer Geervliet, heeft zich door oude Blaricummers laten

inlichten over zowel de ligging als de benaming van 35 akkers. Het

resultaat publiceerde hij in 1973 in Hei en Wei. Namen zijn vaak

onderhevig aan verandering, vooral bij mondeling gebruik. Echter ook in

oude akten gebruikte men vaak zeer verschillende schrijfwijzen en

verbasteringen, zodat onder een afwijkende naam dezelfde akker werd

bedoeld. Ook ontstonden nieuwe veldnamen, zoals 'Korea' rond 1950. Toch

bleven tot in deze tijd achttiende eeuwse namen in gebruik.

In 1983 heeft een werkgroep van de Historische Kring Blaricum zich bezig

gehouden met de plaatselijke toponiemen van bouw- en weiland. Er werd een

lijst gemaakt met ca. 100 namen en een kaart waarop van een aantal de

globale ligging werd aangegeven. Ongeveer 33 van deze namen kwamen

reeds voor in de oude verpondingskohieren. Het totaal aantal toponiemen

in Blaricum, na het laatste onderzoek in oude akten, bedraagt nu ca. 300.

Een droge opsomming van de oudste overgeleverde namen uit de Eng is niet

boeiend. De afleiding van deze toponiemen is vaak eenvoudig. Het

duidelijkst zijn de namen die afkomstig zijn van personen, beroepen,

dieren, bergen, vormen en wegen.

Van de persoonsnamen overleefden er slechts enkele, zoals Cob Ebbenkamp en Caliskamp. Dit soort namen kwamen en gingen.

Van de beroepen bleef over Glazenmakersberg en verdwenen de Kamp van de Molenaars en de Secretaris.

Veel dierennamen doorstonden de tijd. Bekend zijn nog steeds, Varkenspaadje, Hanegekraai en Zwanenkamp.

Maar wie kent nog de vele 'bergen' van Blaricum? Waar lagen de Brantberg, Bramberg, Drogenberg, Kostersberg, Looberg, Matten Koppenberg, Oomberg,Sprengelenberg, Veerckensberg, Zwartenberg?


Algemeen bekend zijn nog

Rijsbergen en de Tafelberg, de voormalige Kooltjesberg.

Vormnamen als Vierkant, Lindeworm en Crommeland bleven, maar Buijkakker, Bijlakker, Oortje en Ronde Kampje verdwenen.

Het patroon van de vroegere zandwegen bleef goeddeels behouden evenals

vele benamingen, zoals Bierweg, Melkweg en Schapendrift. Sommige wegen werden omgedoopt, zoals Heetweg tot Bussummerweg, Smoorsteeg tot Capittenweg en Stegelandse weg tot Caliskampweg.

NAAMSOORSPRONG.

Naar de betekenis van onbekend klinkende namen blijft het gissen.

Hieronder volgen enkele mogelijke verklaringen op basis van onder meer het

Middelnederlands woordenboek:

-- Blauw Roeltje: Blauw betekende ook vals en roelen was ruilen. Was het ooit een slecht ruiltje geweest?

-- Blauwvoet: Steen of kwartelvalk.

-- Flep Flap of Flabbe: Driehoekig lapje, dat onder de muts van een klein kind werd gelegd. De vorm van perceel kadastraal nr. A 61 wasinderdaad driehoekig.

-- Faxhul(le) : Fac is vak en hulle is heuvel. Een heuvelachtig gedeelte?

Kogge Coge is een stuk land dat buiten tegen een dijk of kade is gelegen.

-- Kermiskoek: Slecht akkertje, volgens overlevering ooit geruild voor een kermiskoek.

-- Kromakker: Middeleeuwse kavelvorm, ontstaan door het gebruik van de primitieve karploeg.

-- Krijselaar: Crijselen was tandenknarsen. Moeilijk bewerkbare akker met veldkeien?

-- Kuijselaar : Kwezelaar. Ooit bezit van een kwezelachtig persoon?

--Leemzoolen : Leemzeulen, uit een leemkuil leem halen t.b.v. de verharding van de dorsvloer in de boerderij.

-- Loo: Bos.

-- Onnoosel: Een simpel of onbetekenend akkertje?

-- Oortje: Oudhollands muntstukje. Gezegde: Geen oortje (niets) waard.

-- Padakker: Akker gelegen naast een pad door de Eng.

-- Soetelaer: Zoetelaarster of marketentster. Was de eigenaar ooit drankverkoper bij het leger?

-- Stockeren : Stockbreet. In de Maatlanden langs de kust bestond de maateenheid 'stok'.

-- Statenkamer: Staetcamere, een statie of pronkkamer. Afgeleid van de 18e eeuwse eigenaren, de burgemeestersfamilie Thierens?

-- Schotakker: Schaepschote. Akker met of bij een schaapskooi?

-- Sup Supe of zupe: Soep of pap.

-- Vellekuipen: Een plaats waar huiden van koeien werden verwerkt? Volgens overlevering werden daar aan de runderpest gestorven koeien begraven. In deze eeuw werden hier veel koeienbeenderen gevonden.

-- Vosselen: Fosse was kuil. Akker vol kuilen?

-- Vrijhoven: Vrihof was een besloten tuin of hof.

-- Weijnen Wynne of gewanne: Perceel heide, dat ter ontginning van de Abdis van Elten werd gekocht.

-- Werkdroger: Plaats waar 'werk' oftewel vlas werd gedroogd.



TER AFSLUITING.

Het voorlopig resultaat van het recente onderzoek ligt ter inzage bij de Historische Kring van Blaricum. Het bestaat uit een lijst van meer dan 300 toponiemen. Voor zo ver mogelijk staat achter een toponiem vermeld waar deze beschreven staat. Genoemd worden, de akten met data, kadasternummers en eigenaren. Tevens zijn er kadasterkaarten van sectie A en B uit 1832 met de daarbij behorende gegevens. Deze gezamenlijke informatie kan gebruikt worden voor verschillende studies. Blaricummers kunnen de oorsprong van hun woonomgeving terugvinden. Anderen kunnen hun familie geschiedenis aanvullen. Vooral is het te gebruiken bij een studie over een Goois agrarisch dorp in de 18e en begin 19e eeuw. Hiermee zijn van de grond te bepalen: het gebruik, de ligging en de waarde. Deze factoren geven een inzicht hoe men in die periode leefde en werkte. Het hoofddoel blijft echter het vastleggen van toponiemen uit het verleden voor het nageslacht.

___________________________

Afbeeldingen:

1. Luchtfoto van mei 1952:

Omgeving Torenlaan Blaricum. Vergelijk deze foto met dezelfde omgeving op de kadasterkaart uit 1832. (zie afb. 2) De Laarderweg uit 1832 is verbreed en heet nu Torenlaan. De oude akkers naast de Noolse weg zijn nog herkenbaar.

2. Kadasterkaart 1832.

Omgeving Laarderweg. (nu Torenlaan - zie afb. 1) Veldnamen: [280, 281] Witzand -- [320] Naarderhoogt -- [322, 325] Zwartenberg -- [341, 342, 346, 532] Hanengekraai -- [350, 351] Evertje -- [353] Lage Akker -- [357] Langakker -- [367] Janisje -- [456, 459, 461, 462] Den Daal -- [468, 469] Matthijsenhout -- [471, 477] Stockbree.

____________________________________________________________

Noten:

a) Hist. Kring Laren. Okt. 1986. De verdwenen nederzetting Laren bij het

Sint Janskerkhof. Ir. T. van Tol

b) SAGV te H'sum. ORA Blaricum, inv. nr. 3256. Febr. 1677.

c) Stadsarchief Naarden: Stad en Lande Archief, inv. nr. 559 Notulenboek

Hollandsche Mij Landbouw.

d) Naerdincklant. (p 52) Dr. A.C.J. de Vrankrijker.

5) SAGV te H'sum. ORA Blaricum, inv. nr. 3267. Juni 1708.

6) SAGV te H'sum. Gemeente Archief Blaricum, inv. nr. 319 en 320.

7) Stadsarchief Naarden. Verpondingskohier OAN 122.1.



Kadasterkaart 1832. Omgeving Torenlaan Blaricum


Omgeving Torenlaan Blaricum. Vergelijk Kadastertekening uit 1832 met luchtfoto uit 1952


Artikel links



Geplaatst op 06 juni 2015 18:24 en 3023 keer bekeken



Deel dit artikel via:





_
R
eacties van leden


Je reactie
Naam   Gast
Reactie   
  _
Captcha_Beveiligingsvraag

Welk dier is dit?
_

Er zijn nog geen reacties gegeven.