EEN KAPITAAL HUIS.
De juiste ouderdom is (tot nu toe) niet bekend. In ieder geval dateert het uit het begin van de 18e eeuw. De vroegste gevonden eigenaar (en/of bewoner) was Joan Waterpas. Volgens het verpondingsboek (2) betaalde hij voor dit huis aan 'onroerend goed belasting' 13 gulden en 7 stuivers. Dit bedrag kwam over een met een jaarlijkse huurwaarde van f 173. Slechts 8 woningen in Naarden waren zoveel waard.(3) Zijn kinderen erfden het huis en verkochten het aan Maria Slaers, de weduwe van Constantin Cornelis de Wilhem. Zij was zeer rijk en had onder andere de buitenplaats Oud Naarden van haar echtgenoot geërfd. Het lijkt daarom onwaarschijnlijk dat zij er zelf ging wonen.
Na haar overlijden in 1753 werd het huis verkocht aan Dominee Henricus van der Souw. Deze was in 1746 benoemd als predikant van de Grote Kerk en ging in 1780 met emeritaat. In 1785 werd het huis getransporteerd aan Ananias Weeninck en in de transportakte (4a) stond:
"Een Huys en Erve staande en geleegen te Naarden in de Vrouwenstraat met een thuyn daar agter en een speelhuys, uytkomende aan de Binnenhaven, belent de Weledel. heer Mr. Thierens ten noordoosten en Jacob de Bruyn ten zuydwesten. Alsmede een Huys en Erve met een kelder daaronder, staande en geleegen aan de Binnenhaven alhier".
De verkoopprijs bedroeg f 3100, voor Naardense woningen in die tijd een behoorlijk bedrag. Uit de akte bleek ook dat de 'Erve' doorliep naar het huis aan de huidige Nieuwe Haven, dat in het begin van de 20e eeuw is afgebroken. Ter plaatse kwam toen een toegang tot de tuin.

BEWONERS BEGIN 19e EEUW.
Bij het overlijden van Ananias Weeninck in 1806 werd een inventaris van zijn uitgebreide en kostbare inboedel opgemaakt.Per ruimte werd genoteerd wat zich daar bevond, waarbij ook de indeling van het huis werd genoemd. Het bestond uit: een Tuynhuis, Tuynkamer, Gang, Agterkeuken, Sijkamer, Binnenkamer, Slaapkamer, Keuken, Kapkamertje, Bovenkamer, Agterkamer, Solder en een Meijdekamer. In tegenstelling tot de sobere inrichting van de laatste 'kamer', waren de andere ruimten vol met praktische en kostbare spullen. De beschreven inventaris besloeg 30 bladzijden met meubels, schilderijen, porcelein, zilver bestek, Smyrna- en Perzische tapijten, dit alles vaak in grote hoeveelheden. Veel zaken stonden vermeld met Oudhollandse benamingen. Een schilderij met een stilleven werd een 'fruytstukje' genoemd, een barometer een 'donderglas'.De erfgenaam Pieter Jacobsz le Jolle uit Amsterdam behield het huis tot circa 1832. (4b)
Inmiddels was het huisnummer 24 op de post van de deur aangebracht. Via de verbeterde administratie kon Napoleon nu eenvoudiger belasting innen en soldaten oproepen voor zijn oorlogen. Op nummer 24 ving hij bot. De bewoners waren de weduwe van Daniel Nothenius, haar zoon Frederik August en de dienstbode Alleta Craanen. Uit de lijst van weerbare mannen uit 1810 (5) bleek, dat Frederik vrijgezel was en 'onbekwaam' als weerbare man. Hij mocht dus niet mee met de Grande Armee. Gelukkig maar, anders had hij het toch niet kunnen navertellen. Het oorlogsgeweld kwam echter ook naar Naarden. Tijdens het beleg en de beschieting van de vesting in 1813 -1814 werden veel huizen beschadigd. Vrouwenstraat 24 bleef gespaard. Vreemd overigens, want de aanliggende huizen, genummerd 20 t/m 23, leden zware schade.

VAN HERENHUIS TOT WINKELPAND
Na deze familie werd het huis bewoond door Bernard Johan Robbert van Hasselt van beroep Stads Medicine Dokter en zijn echtgenote Johanna Gesina Hoving.(6) Deze stadsdokter werd tevens burgemeester van Naarden en verhuisde toen in 1841 naar Vrouwenstraat 75. (Cattenhagestraat 11) Zijn dubbele beroep werd niet door iedereen gewaardeerd, zoals bleek uit een advertentie in het Algemeen Handelsblad van 1851. Hierin werd gesteld dat Van Hasselt "voor Naarden niet deugt, noch als burgemeester-doctor, noch als doctor-burgemeester". (7)
De burgemeester daagde de opsteller van de advertentie voor het gerecht, er volgde echter vrijspraak.Daarna werd het huis mogelijk opgesplitst, want in 1849 woonde op nr. 23 Elisabeth Nothenius van beroep rentenierster met haar dienstbode en op nr. 24Franciscus Albertus van der Maesen van beroep 'Kantonregter'. Het kantongerecht in Naarden was er gekomen nadat het gemeentebestuur een commissie had afgevaardigd naar koning Willem I. Oorspronkelijk wilde de regering het vestigen in Hilversum. Het werd echter uitstel, want in 1877 werd het opgeheven en alsnog aldaar ondergebracht. De stad Naarden raakte vanaf die tijd steeds meer ondergeschikt aan het dorp Hilversum. (8) Kapitaalkrachtige bewoners verlieten langzamerhand de vesting. Veel grote huizen werden als gevolg daarvan door meerdere huurders tegelijk bewoond. Vrouwenstraat 24 werd van herenhuis een winkelpand.
_________________________________________________________

Noten:
(1) Huisnummering van Naarden in de 19e eeuw. Jan Boer RookhuijzenDe Omroeper. 1999, jrg.12, nr. 1
(2) OAN 122 Kohier van de verpondingen (1753-1763) fol. 120. verpondings nummer 323.
(3) De democratie in zicht. Naarden 1780 - 1795. L.A.M. Smits. p. 4.
(4a) OAN 3077 Transporten en Hypotheken fol. 643 en 648 (1785)
(4b) Inventaris inboedel:
http://gooiland.vijftigplusser.nl/?page=article&warticle_id=63042

(5) OAN 58a Lijst van weerbare mannen boven de 18 jaar. (1810)(6) Volkstelling Naarden 1839
(7) De beledigde burgemeester. De Omroeper. 1994, jrg. 7 - nr. 1(8) De geschiedenis van Naarden. J.H. Maas en A. Maas 1950. p. 55.
________________________________
Afbeeldingen:
-- Tekening Vrouwenstraat 24 met de oorspronkelijke gevel.
-- Detail kadasterkaart Sectie G: Vrouwenstraat, Korte Havenstraat en Binnen haven. Perceel met kadasternummer G 1911, oftewel Vrouwenstraat 24 .Het eerste nummer in 1832 was G 51.
_____________________________________________________

DE OMROEPER. JAN. 1999, JRG. 12, NR. 1 F.J.J. de Gooijer
___________________________________________________
OPMERKINGEN EN BIJLAGEN:
-- (1) Huisnummering, artikel Jan Boer Rookhuijzen:
Een plattegrond van de bebouwde kom van de vesting in 1832.Bij de eerste huisnummering kreeg de Amsterdamsche Poort nr. 1. Vanaf daar werd de wijk ten westen van de Marktstraat genummerd tot nr. 315 bij de Utrechtsche Poort. Vanaf dat punt volgde de nummering van de wijk ten oosten van de Marktstraat. Het hoogste huisnummer 497 kreeg het Arsenaal.
-- HISTORISCH MAGAZINE 1e jrg. nr. 1 April 1992 Het onderzoek naar de geschiedenis van een gebouw in Noord Holland. [opm. FdG: Dit artikel heb ik niet gebruikt bij het schrijven van bovenstaand stukje]_______________________________________________
F.J.J. de Gooijer

http://gooijer.netfirms.com/
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl/