Klik voor een vergroting
1 Zelfstanding Blaricum
Johan Winkler deed in de 19e eeuw onderzoek naar Nederlandse dialecten. Het resultaat van zijn werk publiceerde hij in 1874. Als vergelijkingsmateriaal ging hij uit van de ‘Gelijkenis van de Verloren Zoon‘ . http://www.meertens.knaw.nl/books/winkler Van de Gooise dialecten noteerde hij het Huizers en het Larens.
In 1922 dreigde de overheid het dorp Blaricum bij Laren te voegen. De Blaricummers kwamen daar tegen in het verzet en gaven een folder uit met de titel: ‘Blaricum en zijn recht op zelfstandigheid‘. De actie werd ondersteund door de in Blaricum woonachtige schrijver Victor van Vriesland. Het comité gebruikte een wonderlijk argument om inlijving tegen te gaan. Het aantal oorspronkelijke Blaricummers vormde inmiddels een minderheid van de inwoners. Nog kleiner was het aantal inheemsen dat het dialect machtig was. Toch werd de Blaricumse tongval door bovenmeester Veldhuis in de strijd geworpen. __________________________________
DE VERLOREN ZOON UIT HET NIEUWE TESTAMENT
LAREN ................................................ BLARICUM
De Gelijkenis van den Verloren ….. De Gelijkenis van den Verloren
Zoon in de tongval van het dorp….. Zoon in de tongval van het
dorp Laren. ……............................... dorp Blaricum.
Medegedeeld door den heer Joh……. Medegedeeld door den heer
A.B.van Wulpen, hoofdonderwijzer …..Veldhuis, hoofd der O.L. te
Laren. ….............................................. Blaricum.November
1870 ................................................. 1921
____________________________________________
(in Nederlandsche spelling) (n.b. Voor de spelling is zoouit: Winkler, Dial. 2 pag. 98-99. veel mogelijk dezelfde grondslaggenomen als Winkler l.c. pag. 100 gebruikt)
11. 'N zeker mins adde twee zeuns ….. 11. 'n zeker mins had twee zeuns
12. En de jongste onger un zaai ... 12. En de jongste onger hullie
zaai teugen z'n vader: "vader! ... zaeij teugen z'n voader: voader!
geef myn 't deel van 't good dat. geef myn 't deel van 't good, dat
myn tokomt. En ij deelde hun... myn toekomt. En hij deelde hullie
't good. ….………………………........... 't good.
13. En nijt veul dagen later is ….. 13. En nyt veul doagen loater is
de jongste zeun, to hij alles bij ….. de jongste zeun to di alles by
mekaar egaard adde, heen egaeaen ….. mekaar egaard had, heen egaeaen
nae 'n vreemd langd en daeaer het ….. nae 'n vreemd laaengd en daeaer
het ij al z'n good deur ebrocht; ….. het ie al z'n good deur ebrocht;
ij leefde in overdaeaed. …….... hy leefde in overdaeaed.
14. En to ij alles verteerd adde, ….. 14. En to ie alles verteerd had,
to kwam 'r 'n groote ongersnood ….. to kwam d'r 'n grooute hongersnooud
in dat langd en ij begon gebrek ….. in dat laaengd en hij begon aermuij
te lyen. …………………………….......... te lyen.
15. To gong ij een en voogde 'm ….. 15. To gong die heen en voogde 'm
bij een van de burgers van dat ….. by een van de burgers van dat
langd en die stuurde 'm op z'n ….. laeaenjd om de varkes te heuen
16. En ij verlangde 'r nae om ….. 16. En hy verlaaengde d'r nae om
z'n beuik te vullen met 't voer ….. z'n buik te vullen met 't voor,
dat de varkes vratten en gin een ….. dat de varkes vraten en gin een
gaf um dat. ………………………........... gaf hum dat.
17. En to ij by z'n zelven ekeumen ….. 17. En to die by z'n zelven ekeumen
was, zaai ij oeveel huurlingen ….. was, zeeij die: hoveul huurlingen
van m'n vader ebben overvlood..... van van m'n voader hebben overvlood van
brood en ik vergae van onger. ….. brood en ik vergae hier van honger.
18. Ik zel opstaeaen en nae m'n ….. 18. Ik zal opstaeaen en nae m'n
vader gaeaen en ik zel teugen um ….. voader gaeaen en ik zel teugen hum
zegge: vader! ik eb ezundigd ….. zeggen: voader! ik heb ezundigd
teugen de hemel en teugen jou. ….. teugen de hemel en teugen jou.
19. Ik bin nijt meer waeaerd jou ….. 19. Ik bin nyt meer waeaerd jou
zeun eneumd te wurren: maak me ….. zeun eneumd te wurden, maak me
mar as een van je daghuurders. ….. mar as een van je daghuurders.
______________________
Voor meer informatie zie:
Dialectklanken in Gooi en omgeving (ca. 1880) door B. de Haar. ( TVE 1 febr. 1987) Bij het artikel staan ook verspreidingskaarten. (afbeeldingen 4 t/m 7)
De Haar werkte van 1 juni 1979 tot 1 september 1982 op het Meertensinstituut.
_________________________
F.J.J. de Gooijer
http://gooijer.netfirms.com
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl
