Delen     Populaire blogs     Volgende blog Ľ
Blog maken     Inloggen
_
_
GOOILAND
Geschiedenis van Gooiland van 900 tot 2007
_
Home__Weblog__Prikbord__Fotoblog__Videoblog__Foto's__Links__Gastenboek__Vrienden__Zoeken__Tip__Login
_

Welkom op mijn Weblog


http://gooiland.vijftigplusser.nl/?page=article&warticle_id=44460



Mijn Profiel

gooilander
Ik ben nu offline

• Mijn profiel
• Privť bericht sturen
• Als vriend toevoegen

Toevoegen als weblog vriend






Zoeken in Google
_



CategorieŽn Overzicht




Laatste Weblog artikelen




Fotoboeken


FAMILIE (1)
_
ERFGOOIERS (89)
_

FAMILIE (1)
_
FAMILIE (2)
_






Weblog Vrienden


Nog geen weblog vrienden toegevoegd.



Gastenboek berichten

David Hughes
20 oktober 2017 07:22
_
Heb je dringende leningen nodig om je financiële problemen op te lossen? Indien geïnteresseerd; neem dan contact met ons op via; E-mail: Paydayloans@li ve.com Telefoon: (512) 850-4970

Lieneke Opmeer
08 juni 2017 10:00
_
Deze pagina kwam tegen toen ik op zoek was naar de familie Majoor en met name Machiel Janszoon Majoor uit Laren. Hij is mijn overgrootvader, zijn dochter Engelina is mijn oma. Ik ben ook vernoemd naar haar. Verder ben ik heel erg benieuwd of er meer informatie over mijn overgrootvader bekend is. lienekeopmeer@ hotmail.com

Hans Klinkenberg
25 maart 2016 20:58
_
Joaox@live.nl




Watskeburt Op 50plusser.nl

Door sammie49 om 19:04
_
Sammie49 Online

Door Rosalina42 om 19:04
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door Rosalina42 om 19:03
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door aard om 19:03
_
Aard Online

Door moontje om 19:03
_
Nieuwe Club reactie geplaatst

Door Saga om 19:02
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door Rosalina42 om 19:02
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door redone om 19:01
_
Redone Online





_

Andere artikelen



STAATSE HUURLEGER


Tamboer. Staatse Leger. (collectie Smits)

ZWITSERSE HUURSOLDATEN

_____________________

Inleiding

De Oranje Stadhouders hielden er liever een soort vreemdelingen legioen op na, dan een nationaal leger. Zo’n huurleger kon vooral worden ingezet bij binnenlandse rellen of opstand. De achttiende-eeuwse Patriotten hebben dit aan de lijve ondervonden.
Het zogenaamde Staatse leger bestond dan ook uit hoofdzakelijk buitenlanders , zonder enige binding met de 16e t/m de 18e eeuwse Republiek. Bij werkelijke aanvallen en invallen
op Nederlands grondgebied bleek het huurleger zeer onbetrouwbaar te zijn.

Was het geld op of waren ze overbodig, dan werden ze afgedankt. De allerbeste huursoldaten waren de Zwitsers. Het spreekwoord zegt: ‘Geen geld, geen Zwitsers’. Zelfs Koning Willem I had nog een Zwitsers regiment. Zijn nieuwe Koninkrijk der Nederlanden kon deze dure Zwitsers niet meer betalen en om die reden werd het Zwitsers regiment ontbonden.

Sinds die tijd was het behelpen met dwarsliggende Nederlandse dienstplichtige militairen.

AFGEDANKTE ZWITSERSE SOLDATEN


Trieste gebeurtenis beschreven door Lambert Rijksz Lustigh. *



.......... Loenersloot vier Duitsers afgedankte Switsers van uijt

Uijtregt na Amsterdam voort quamen reijsen, die (wel­de) geen gelt hadden om eten te kopen en grooten honger hebbende en niet wetende waar sij den honger mede stillen souden, soo sien sij aldaar in een ouwe vuijle sloot eenige calmins wortelen staan, welke wat bitter van smaake sijn, en van welke sij oock wat proeven, maar daar bij soo sien sij eenen (disbronte)

wortel hebbende de gedaante van een (pinxternabrel), de welke sij oock uijt trekken, en daar van een ijgelijse wat medelende ende alsoo de smaak van dese wortel wat zoutagtiger was, soo aten sij desselve wortel bij stuckens op ende soo ras en hadde sij dese wortel niet opgegeten of een deser 4 personen die wort qualijk en sij met haar vier personen een weijniges voortgegaan sijnde, soo quamen sij bij een Herberge tot Loendersloot, ende doen eijsche dese qualijken man een weijnigje genever,

't welck men aen hem gaf, doch het wert hiermede niet beter, maar erger, waarom dat de lieden aldaar hem tusschen twee mannen gaande aen een huijs van een medicijnmr. bragten welke medicijnmr. aenstonts wat in gaf, dogh dat en holp niet, waarom dat de medicijnmr. hem ander­maal wat ingaf en doen raakte hij aen 't braken, waardoor hij het fenijn quyt raakt, ende

wederom bij de drie andere personen met de doot te worstelen, want die waren soo van malkanderen uijtbreijden, en alle drie soo haastelijk als samen den doot stierven, voorwaar een vreemde sake en (droohtig) voorval, weijninge diergelijx alhier te lande gebeurt.

_______________________________________


AFGEDANKTE ZWITSERSE SOLDATEN

Vrije weergave van bovenstaande tekst.

Vier afgedankte Duits Zwitserse soldaten gingen begin achttiende eeuw te voet van Utrecht naar Amsterdam. Ze hadden grote honger, maar geen geld om eten te kopen. Ze zochten in de natuur voedsel om hun honger te stillen.
Aan de kant van een vervuilde sloot zagen ze enige wortelen, die zij uit de grond trokken en opaten. De smaak was zo bitter en zoutachtig, dat zij die met stukjes en beetjes naar binnen werkten. Direct na het eten werd é é n van de vier onwel.
Gevieren gingen ze verder tot aan een herberg te Loenersloot. De zieke man vroeg en kreeg als medicijn een beetje jenever. Zijn toestand werd er echter niet beter op, maar juist slechter.

Ondersteunt door zijn twee kameraden werd hij naar het huis gebracht van een ‘medicijnmeester’. Deze dorpsdokter gaf de patiënt een braakmiddel, waardoor hij het gif uit zou spuwen. Het hielp niet direct, pas na een tweede poging moest de patiënt overgeven. Ook de andere drie soldaten werden onwel en worstelden met de dood. Allen stierven binnen korte tijd.

Volgens Lustigh was dit een triest voorval, dat weinig in Holland voorkwam.

Lustigh vertelt niets over het gebrek aan sympathie onder de bevolking voor huursoldaten. Vaak stroopten losgeslagen huursoldaten het platteland af en plunderden afgelegen boerderijen.

STAATSE HUURLINGEN


De zestiende-eeuwse plattelandsbevolking had niet alleen vrees voor de Spanjaarden, ook het Staatse Leger (Nederlandse huurleger) was hun vijand. Het Staatse Leger was, zolang de 80-jarige oorlog duurde, op voet van oorlog. Dat wil zeggen, iedere ingehuurde legerbende, geleid door ingehuurde officieren, leverde een gevaar op voor het platteland. Deze officieren kwamen meestal voort uit de allerlaagste Duitse adel en waren even meedogenloos als zij die uit de lagere rangen waren opgeklommen. Van nog minder allooi waren de soldaten, die over het algemeen uit de armste asociale klasse kwamen. Voor een groot deel waren het buitenlanders, vooral uit de achterlijkste gebieden in het oostelijke deel van Duitsland en Polen. Ook armlastige Schotten werden huursoldaat.
Huurlingen werden betaald, moesten hun misdadige werk doen en werden geminacht. Door de aard van het 'bedrijf' waren het rauwe klanten, voor wie tijdens de veldtocht de plattelanders (vooral vrouwen) niet veilig waren. Nood en zucht naar avontuur hadden ze het huurleger ingedreven. (aan welke kant ze vochten, het maakte niet uit) Waren ze eenmaal soldaat, dan was terugkeer naar de burgermaatschappij vrijwel uitgesloten. De maatschappij was veelal niet bereid hen op te nemen. Eenmaal soldaat, altijd soldaat.

Hun Nederlandse overheden bedreven de grootste huichelarij, eerst misbruik maken en vervolgens uitkotsen.

Een voorbeeld van huichelarij leverde Constantijn Huygens.Hij was de hoogste ambtenaar aan het Hof van de Oranjes. Huygens maakte op veilige afstand veldtochten van het Staatse vreemdelingenlegioen mee. Hij die bij uitstek een kenner van het militaire leven was, vergeleek in een sneldicht het soldatenleven met dat van hoeren.

"Denk waar de lege maag/ een kalis (kale neet toe vervoert: voor

slechts 5 stuivers daags/ ben ik bereid te sterven. Ziet snollen, ik

verhuur mijn vlees/ tot slaan en kerven. Wat hebt gij lichter werk /die 't uwe maar verhoert".

Veel moeilijker was het voor vrouwen die hun man als blijvende oorlogsinvalide uit de strijd zagen terugkeren en samen met hem tot de bedelstaf werden gebracht. Ook hier maakte Huygens vol

LEEDVERMAAK een rijmpje op:

"Noch wensen sij maer half dat hij moght vertellen,

Verlegen met een stomp, verrijckt van 't derde been (kruk)

Verr'ongerieff een mancke mann als geen;

Dat graffschrift schencken hem de naeste van sijn magen,

En dat's de rotte vrucht van bloed om goed te wagen"

Spreekt uit deze regels medelijden met het lot van de ongelukkige bedelaar?


Minachting wint het hier van bewogenheid. Wie laag genoeg staat zijn leven voor geld op het spel te zetten moet niet klagen als het fortuin zich tegen hem keert. Hier strekt niet sterk het besef,

DAT DIE SOLDAAT TOCH MAAR ZIJN HUID GEWAAGD HEEFT, OMDAT HUYGENS EN ZIJN SUPER RIJKE VRIENDEN LIEVER NIET ZELF GAAN STRIJDEN VOOR KERK EN VADERLAND EN ZICH KUNNEN VEROORLOVEN DIE PLICHT TEGEN BETALING DOOR ANDEREN TE LATEN VERVULLEN.

________________________________
Afbeeldingen:

Tamboer uit het 17e eeuwse Staatse Leger (Collectie Smits)

Onderofficier uit het 17e eeuwse Staatse Leger (collectie Smits)

Kanonnier 17e eeuwse Artillerie

Boerenverdriet. Schilderij D. Vinckbooms (1576-1632) Rijksmuseum Amsterdam. – Huursoldaten overvallen boerderij.

Boerenvreugd. Schilderij D. Vinckbooms (1576-1632) Rijksmuseum Amsterdam. – Boeren verjagen huursoldaten.

_____________________________________________________

* Lambert Rijcksz Lustigh (1654-1727) was Schepen van Huizen en lokaal historicus

____________________________________________________

F.J.J. de Gooijer

http://lustigh-zwitserse-huursoldaten.blogspot.com

gooijerfjj@hotmail.com

http://gooijer.netfirms.com

http://gooijer.nl.jouwpagina.nl




Onderofficier. Staatse Leger. (Collectie Smits)


Kanonnier. Staatse Leger. (Collectie Smits)


Boerenverdriet. Schilderij D. Vinckbooms. ( Rijksmuseum Amsterdam)


Boerenvreugd. Schilderij D. Vinckbooms. (Rijksmuseum Amsterdam)


Artikel links



Geplaatst op 28 september 2013 13:32 en 8598 keer bekeken



Deel dit artikel via:





_
R
eacties van leden


Je reactie
Naam   Gast
Reactie   
  _
Captcha_Beveiligingsvraag

Welk dier is dit?
_





_
Redone  
11 okt 2007 23:36
Hoi Frans wat leuk, ik herken die tekeningen, want ik spaar Zwitserse postzegels, en heb die allemaal, ook op eerste dagenveloppen. grappig om er nu iets over te lezen.
gr Ria


Redone  
12 okt 2007 15:11
Hoi Frans, ik heb die Zwitserse postzegels gescand en staan op mijn weblog.
Als je er wat aan hebt kopieer ze maar.
gr. Ria
_





_
Gooilander  
19 nov 2010 13:01
Beste Gast,

-- Het Staatse huurleger, het Spaanse en Franse leger hebben ooit in Gooiland huisgehouden. De Franse bezetting van Naarden nog in 1813/1814. In mijn weblogs houd ik mij vooral bezig met gebeurtenissen die in 't Gooi plaats hebben gevonden.
-- Over het Staatse Huurleger moet iemand maar een uitgebreide website opzetten. In deze weblog ging het in hoofdzaak over het lot van de AFGEDANKTE Zwitsers. Overigens een voorbeeld voor andere afgedankte bendes, die jarenlang op eigen houtje het platteland onveilig maakten. De steden hadden geen last van dat tuig, want voor hen bleven de stadspoorten gesloten. (wat dat betreft is er weinig veranderd - bezoek maar eens de elite van de Grachtengordel in Amsterdam

groet
Frans