Delen     Populaire blogs     Volgende blog Ľ
Blog maken     Inloggen
_
_
GOOILAND
Geschiedenis van Gooiland van 900 tot 2007
_
Home__Weblog__Prikbord__Fotoblog__Videoblog__Foto's__Links__Gastenboek__Vrienden__Zoeken__Tip__Login
_

Welkom op mijn Weblog


http://gooiland.vijftigplusser.nl/?page=article&warticle_id=44460



Mijn Profiel

gooilander
Ik ben nu offline

• Mijn profiel
• Privť bericht sturen
• Als vriend toevoegen

Toevoegen als weblog vriend






Zoeken in Google
_



CategorieŽn Overzicht




Laatste Weblog artikelen




Fotoboeken


ERFGOOIERS (89)
_
FAMILIE (1)
_

FAMILIE (2)
_
FAMILIE (1)
_






Weblog Vrienden


Nog geen weblog vrienden toegevoegd.



Gastenboek berichten

David Hughes
20 oktober 2017 07:22
_
Heb je dringende leningen nodig om je financiële problemen op te lossen? Indien geïnteresseerd; neem dan contact met ons op via; E-mail: Paydayloans@li ve.com Telefoon: (512) 850-4970

Lieneke Opmeer
08 juni 2017 10:00
_
Deze pagina kwam tegen toen ik op zoek was naar de familie Majoor en met name Machiel Janszoon Majoor uit Laren. Hij is mijn overgrootvader, zijn dochter Engelina is mijn oma. Ik ben ook vernoemd naar haar. Verder ben ik heel erg benieuwd of er meer informatie over mijn overgrootvader bekend is. lienekeopmeer@ hotmail.com

Hans Klinkenberg
25 maart 2016 20:58
_
Joaox@live.nl




Watskeburt Op 50plusser.nl

Door Jonna om 10:47
_
Nieuwe Reactie geplaatst

Door elvira om 10:46
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door moontje om 10:46
_
Nieuwe Club reactie geplaatst

Door h.beilemans om 10:45
_
Nieuwe Club forum reactie geplaatst

Door moontje om 10:45
_
Nieuwe Club reactie geplaatst

Door elvira om 10:45
_
Nieuwe Forum reactie geplaatst

Door Jonna om 10:45
_
Nieuwe Reactie geplaatst

Door thephihe om 10:45
_
Thephihe Online





_

Andere artikelen



VAN MEENTEN TOT MARKEN


VAN MEENTEN TOT MARKEN - door Dr. A. Kos

Een onderzoek naar de oorsprong en ontwikkeling van de Gooise marken en de gebruiksrechten op de gemene gronden van de Gooise markegenoten (1280-1568)

Anton Kos

_________________________________________ 

Flaptekst

Aan het begin van de vijftiende eeuw werden de graaf van Holland, de stad Naarden en de Gooise boeren het eens over het behoud, beheer en gebruik van de Gooise gemene gronden: weilanden, heidevelden, venen, bossen, moerassen en wildernissen. De Gooiers hadden zich daarvoor al verenigd in twee zogenoemde markeorganisaties en stonden bekend als geërfden, vandaar erfgooiers.
Erfgooiers en markeorganisaties kwamen natuurlijk niet uit de lucht vallen. Gooiland was ruim driehonderd jaar in bezit van het stift Elten en ging in 1280 over in handen van de graaf van Holland. De Gooise boeren hielden echter vast aan hun gebruiksrechten en raakten periodiek in conflict met de Hollandse grafelijkheid.
Anton Kos beschrijft de oorsprong en ontwikkeling van de Gooise marken en de gebruiksrechten op de Gooise gemene gronden. In de hoofdrol de erfgooiers en hun marken, de Hollandse graven en toonaangevende personen als François Hinlopen en Albertus Perk.

_______________________________

 Details

Redactie:-

ISBN:9789087041809
NUR:684, 693
Boeksoort:w
Talen:Nederlands
Uitgever:Verloren
Reeks:Middeleeuwse Studies en Bronnen
Reeks nummer:125
Editie:2010-2
Druk:1
Jaar van uitgifte:2010
Aantal bladzijdes:448
Bindwijzering
Extra: verschijnt 16 september 2010; omvang en prijs onder voorbehoud,
geïllustreerd

Aantal delen:1 Overzicht > geschiedenis > regio's en steden > Van meenten tot marken

__________________________________________

Tot mijn grote verassing kreeg ik op 16 september 2010 het eerste boek VAN MEENTEN TOT MARKEN aangeboden door Dr. Anton Kos. De overhandiging gebeurde in de Grote Kerk te Naarden.
___________________________________________

F.J.J. de Gooijer
Startpagina: http://gooijer.nl.jouwpagina.nl


  • Recensie

Van meenten tot marken

Een onderzoek naar de oorsprong en ontwikkeling van de Gooise marken en de gebruiksrechten op de gemene gronden van de Gooise markegenoten (1280-1568)

Anton Kos

Verloren

445 pp, € 33,-

isbn/issn: 978-90-8704-180-9

Middeleeuwse Studies en Bronnen CXXV, geïllustreerd

(recensie: Aron de Vries)

Schaapskudden, hooikarren en natuurlijk de gegroefde gelaten van boeren en boerinnen. Dit zijn beelden die bij me opkomen als ik denk aan het Gooi. De kunstwerken van de Larense school, met name het werk van Anton Mauve, hebben klaarblijkelijk sporen nagelaten. Maar dit “Land van Mauve”, kent ook een ander boeiend verhaal, dat van de Erfgooiers. De woeste gronden waren hier eeuwenlang gemeenschappelijk bezit. In 2009 promoveerde Anton Kos aan de Universiteit Leiden op een studie over de oorsprong en ontwikkeling van de Gooise marken, waarvan onlangs deze handelseditie is verschenen.

Een marke, ook wel markegenootschap, is een organisatievorm die het gebruik van gemeenschappelijke gronden reguleert. Het woord marke, letterlijk grens of scheiding, wordt tevens gebruikt om het gebied aan te geven dat tot een bepaald dorp of rechtsgebied behoort. Kos onderzoekt hoe deze markegenootschappen in Gooiland tot stand kwamen, welke rechten er golden en wie nu precies gebruik mocht maken van deze “gemene gronden”.

De nadruk ligt hierbij op de periode 1280-1568. Godelinde, abdis van het “jufferenstift” Elten, sloot in 1280 een overeenkomst met de Hollandse graaf Floris V. De laatste werd erfpachter van “Nardinclant”, een gebied dat waarschijnlijk samenviel met het latere Gooiland, tegen betaling van 25 gangbare Utrechtse ponden. De boeren maakten gebruik van gemeenschappelijke gronden (meenten) op basis van gewoonterecht. Het ging hierbij om bos- en moerasgebieden, naast heidevelden en natuurlijke weilanden. Eind veertiende, begin vijftiende eeuw begon men de rechten op deze gemeenschappelijke gronden vast te leggen. Uiteindelijk zou dit resulteren in vier schaar- en vier bosbrieven. In 1568 kwam de vierde schaarbrief tot stand, waarmee de rechten van de geërfde boeren nauwgezet geregeld waren en misschien nog belangrijker, de niet-gerechtigden waren uitgesloten.

De studie kent veel termen die ver van ons afstaan. Een verklarende woordenlijst zou dan ook niet misstaan. Zo zullen weinig lezers van bovenstaande alinea meteen weten wat verstaan moet worden onder een schaarbrief. Een schaar is een stuk weiland groot genoeg om één koe te voeden. In de schaarbrief werden de duur en de hoeveelheid koeien geregeld die een gerechtigde mocht laten grazen (scharen) op gemeenschappelijke weidegronden.

De markegenoten maakten niet alleen gebruik van weiden en heiden, maar ook van het bos. Dit werd geregeld in de bosbrieven en dus kan men spreken van een aparte Gooise bosmarke. Het bos werd in beheer gehouden door de heren van Nijenrode uit hoofde van hun maarschalkambt van Gooiland, een functie die voortvloeide uit een Eltens dienstmansleen. In 1280 werden namelijk een aantal lenen uitgezonderd van de pacht waarvoor Floris tekende. Men had toegang tot het bos als men koptienden, een vaste hoeveelheid te betalen koppen graan, afdroeg.

Afgaand op de ondertitel zou men kunnen denken dat deze studie vooral gaat over agrarische geschiedenis. En inderdaad komen we heel wat te weten over het gebruik van de gemene gronden, zoals het laten grazen van koeien en paarden op de weiden, de schapenhouderij op de heiden, het turfsteken en grasmaaien, de houtkap en het eikelen van de varkens in het bos. Maar deze studie gaat ook over de conflicten die veroorzaakt werden door de schaar- en bosbrieven tussen de verschillende dorpen en over de processen die gevoerd werden voor het Hof van Holland en de Grote Raad van Mechelen als de Gooise boeren in conflict kwamen met de stad Naarden of de Hollandse graaf. Verder is er een hoofdstuk gewijd aan de vele grensconflicten, omdat het vaak onduidelijk was welke gronden nu wel en welke niet deel uitmaakten van het Gooi.

De auteur neemt duidelijk stelling over wat de Hollandse graaf nu precies kreeg in 1280. Het ging volgens hem om “alle gezagsrechten over het gehele Eltense Nardinclant, met alles wat daartoe behoorde” (pag. 95). Het ging hierbij niet alleen om een complex van grafelijke en immuniteitsrechten, maar ook om de Eltense grondheerlijkheid met inbegrip van de ongecultiveerde gronden (terris incultis). In de vijftiende eeuw werd een proces gevoerd voor het Hof van Holland en later de Grote Raad van Mechelen over de gemene gronden. De Gooiers voerden hierbij aan dat Albrecht van Beieren in 1403/04 had erkend dat deze gronden toebehoorden aan de Gooiers. Verder kon volgens hen niet bewezen worden dat de abdis van Elten in 1280 beschikte over de gemene gronden, waardoor de claim van de grafelijkheid op losse schroeven kwam te staan. De Raad gaf een Salomonsoordeel waarbij de Gooiers sommige gemene gronden moesten opgeven, terwijl ze over andere gemene gronden het gebruiksrecht en de “possesie” kregen toegewezen.

In de literatuur is dan ook veel geschreven over de driehoeksverhouding tussen de geërfden, de Hollandse graaf en de abdij Elten. Ondanks dat Kos hierin duidelijk stelling neemt, gaat dit niet altijd gepaard met (overtuigende) argumenten. Zo zegt de auteur op pagina 95 niet precies te weten om welke overheidsrechten het ging die de graaf in erfpacht kreeg, een gegeven dat me toch cruciaal lijkt.

Hoewel de ondertitel stelt dat de studie gaat over de periode 1280-1568, beschrijft de auteur ook in het kort de voor- en uitgebreider de nageschiedenis van de Gooise marken. Zo komen we te weten hoe het stift Elten bezittingen in Nardinclant verwierf en iets over het beheer van deze goederen in de twaalfde en dertiende eeuw. In het slothoofdstuk gaat Kos in op “de respect afdwingende geschiedenis van mensen die hun van oudsher overgeleverde rechten coute que coute staande houden en er in slagen om zich eeuwenlang tegenover een uitdijende en usurperende overheid te handhaven” (pag. 401), waarbij kleurrijke personen als François Hinlopen en Albertus Perk de revue passeren. Doordat hier individuen naar voren komen, spreekt dit hoofdstuk erg aan. In de eerdere hoofdstukken schetst de auteur vaak een abstracter beeld. Dat neemt niet weg dat het een boeiende studie is over de geschiedenis van markegenootschappen in het Gooi. Een studie die navolging verdient voor soortgelijke organisaties in de rest van Nederland.

Aron de Vries



VAN MEENTEN TOT MARKEN - met Gooilandkaart uit 1723


Uitnodiging presentatie van boek VAN MEENTEN TOT MARKEN


Artikel links



Geplaatst op 20 oktober 2013 21:10 en 3190 keer bekeken



Deel dit artikel via:





_
R
eacties van leden


Je reactie
Naam   Gast
Reactie   
  _
Captcha_Beveiligingsvraag

Welk dier is dit?
_





_
Gooilander  
20 okt 2013 21:12
Recensie van Aron de Vries toegevoegd